|
ASSERTIVITEIT
door Linda Houthoff
Ik ben mij er nog
steeds van bewust dat naast alle opleidingen die ik heb genoten en de ervaringen
die ik heb opgedaan, het behalen van mijn rijbewijs en het volgen van een
assertiviteitstraining mijn persoonlijke bewegingsruimte aanzienlijk vergroot
hebben. Dat mijn rijbewijs mijn grenzen letterlijk verlegde zal u niet verbazen,
wellicht het volgen van een assertiviteitstraining wel. Want staat assertiviteit
niet voor grenzen stellen en het afkaderen van hetgeen een ander van mij
verlangt?
Over het begrip
‘assertiviteit’ zijn veel misverstanden. Assertiviteit zou gelijk staan aan
agressiviteit en op een gehaaide manier zelf aan je trekken proberen te komen.
‘Nee’ zeggen wordt in deze optiek tot norm verheven waarbij we gemakshalve de
behoeften en gevoelens van anderen negeren.
Assertiviteit
Wat is
assertiviteit dan wel en hoe komt het dat ik, door het integreren van
assertiviteit in mijn dagelijks leven, assertiviteit als grensverleggend ervaar?
Voor mij houdt
assertiviteit naast het op een acceptabele manier grenzen aangeven voor anderen
én jezelf nog veel meer in. Het vraagt zelfkennis, want als je je grenzen wilt
aangeven, moet je weten wat je authenticiteit is. Wie ben ik en wat wil ik? Je
dient je gevoelens en wensen te onderkennen en te uiten. Het is belangrijk oude
gewoontes en gedragingen die niet bijdragen aan je levensgeluk los te laten.
Door assertief
optreden word je je bewust van je eigen verantwoordelijkheid en schuift fouten
niet af op anderen of de omstandigheden. Je wordt van medespeler de
hoofdrolspeler van je eigen leven.
Zelfrespect
Zelfrespect staat
centraal bij assertiviteit.; luisteren naar je eigen behoeftes en naar je
lichaam. Je staat open voor de belangen en vragen van de ander en bent in staat
compromissen te sluiten die jezelf geen geweld aandoen en ook die van een ander
niet.
Bij
jezelf blijven
Assertiviteit is
ook bij jezelf blijven en je niet mee laten sleuren door de soms overweldigende
woordenstroom of gevoelens die anderen bij je kunnen oproepen. Assertiviteit is
letterlijk en figuurlijk ruimte maken voor jezelf, de tijd nemen voor jezelf om
na te gaan: is dit wat ik wil? Zo ben je ook in staat om doelen te bepalen in je
leven en te bereiken. Wellicht kunt u mijn gevoel dat assertiviteit mijn grenzen
figuurlijk heeft verlegd nu beter plaatsen.
Emotionele intelligentie
In het
bedrijfsleven is in toenemende mate meer belangstelling voor het aspect
‘emotionele intelligentie’. Daardoor groeit ook de belangstelling voor het
begrip ‘assertiviteit’.
Een werkgever
kijkt immers bij het aannemen van nieuw personeel niet alleen meer naar de
inhoudelijke kennis van de kandidaat maar ook, wie is deze persoon? In hoeverre
kan hij bijdragen aan een open communicatiesfeer, is hij stressbestendig,
initiatiefrijk en zelfbewust?
Een werknemer die
weet wat hij wil en kan waarmaken wat hij toezegt, dient te beschikken over
zelfkennis. Hij weet waar zijn kracht en zijn deskundigheid ligt en weet ook
waar zijn grenzen liggen en kan deze grenzen ook op een acceptabele manier
kenbaar maken aan anderen.
Assertief gedrag: meerwaarde
voor organisatie
Assertief gedrag
draagt bij aan de meerwaarde van een organisatie.
Assertiviteit
werkt ondermeer bij:
-
Stressmanagement
-
Feedback geven en ontvangen
-
Motiveren
-
Omgaan met lastig gedrag
a.
Stressmanagement
Het 'druk hebben'
is een nieuw statussymbool geworden. ‘Hoe gaat het met je?’ wordt automatisch
beantwoordt met: ‘druk’.
Maar het gehaast
vraagt zijn tol en zet ons ook aan het denken. Is dit wat ik wil? Hoe kan ik de
druk van de ketel afhalen en genieten van die dingen die ik zélf belangrijk vind
in mijn (werkend) bestaan?
Het voorkomen van
negatieve stress, ziekteverzuim en burn-outverschijnselen zijn mede door de
nieuwe Wet Verbetering Poortwachter (het voorkomen dat werknemers onnodig
onder de WAO (blijven) vallen) actueler dan ooit.
Het is voor
bedrijven van het grootste belang om naast het maken van een beleid gericht op
stressmanagement hun medewerkers te coachen en te trainen tijdig stresssignalen
te herkennen en te hanteren. Grenzen stellen, bedenktijd vragen, durven op
eerdergenoemde beslissingen terug te komen, verantwoording nemen en haalbare
doelen stellen zijn essentiële vaardigheden die thuishoren binnen een zichtbaar
goed personeelsbeleid.
b. Feedback geven en ontvangen
Van de informatie
die we van anderen krijgen en hun geven is feedback een belangrijk onderdeel.
Feedback betekent letterlijk terugkoppelen.
Het ontvangen en
geven van feedback is een waardevol hulpmiddel om na te gaan of u aan de ander
ook hebt overgebracht wat u wilde overbrengen en welke uitwerking dit heeft op
de ander.
Van feedback
kunnen we leren, als u de reacties van anderen wilt gebruiken als spiegel van uw
eigen functioneren. Zo krijgt u meer inzicht in uw eigen manier van handelen.
Assertiviteit leert u angst voor feedback, vaak opgevat als persoonlijke
kritiek, te verminderen. De feedback die u ontvangt heeft te maken met uw
functioneren en kan terecht zijn. U heeft echter ook het recht de feedback, na
deze op zijn waarde te hebben ingeschat, naast u neer te leggen.
c.
Motiveren
Managers,
projectleiders en medewerkers van de afdeling Human Resource Management kunnen
de assertieve waarde van hun medewerkers verhogen door hun inspanningen,
prestaties en inzet merkbaar te erkennen. Erkenning geven aan een medewerker die
het verdient is respectvol omgaan met waardevolle talenten. Talenten vragen de
ruimte om te ontplooien. U kunt door positieve feedback talenten ontwikkelingen.
Bewust omgaan met motiveren kan onzekerheid wegnemen, kweekt vertrouwen en
creëert een open manier van communiceren.
d. Omgaan met lastig gedrag
Aan de balie, de
telefoon of in gesprekken met klanten of collega’s stuiten we op de werkvloer op
mensen die we als ‘lastig’ ervaren, soms zelfs agressief. Assertiviteit kan
wonderen verrichten in deze complexe situaties. Begrip tonen voor de ander,
duidelijk uw eigen standpunt of dat van de organisatie verwoorden en tenslotte
zoeken naar een aanvaardbare oplossing zijn sleutelwoorden.
Het niet laten
meesleuren door de eigen emoties bij klachtenbehandeling of andere ‘lastige’
situaties, maar actief luisteren, teruggeven wat u hoort en streven naar een
win-win situatie is de inzet.
Zelfmanagement
Kortom,
assertiviteit is zelfmanagement en stelt u en uw organisatie in staat zich te
ontplooien en een gelijkwaardige relatie op te bouwen waarin ruimte is voor
ieders talenten en eigenheid.
|